Η Τέχνη της Υφάντρας & το Τραγούδι του Αργαλειού

 Αν περπατούσε κανείς στα σοκάκια της Στεμνίτσας από τις αρχές ως τα τέλη του 20ού αιώνα, πίσω από τα παράθυρα των σπιτιών θα άκουγε έναν γνώριμο, ρυθμικό ήχο: το «τακ-τακ» του αργαλειού.

Ήταν η εποχή που οι Στεμνιτσιώτισσες ανασκουμπώθηκαν και πήραν την κατάσταση στα χέρια τους! Σε χρόνια δύσκολα, με το οικογενειακό εισόδημα περιορισμένο και με τον άγραφο, απαράβατο νόμο της προίκας να πιέζει κάθε σπιτικό, οι γυναίκες του χωριού μας έβαλαν το μεράκι και την τέχνη τους μπροστά. Έστησαν τον αργαλειό στο πιο φωτεινό δωμάτιο του σπιτιού και μετέτρεψαν την οικοτεχνία σε αληθινή λαϊκή τέχνη.

🎨 Από τη Ρόκα ... στη Λαμπρή Υφαντική

Η δουλειά της υφάντρας ήταν ένας ολόκληρος άθλος, που απαιτούσε υπομονή, γνώση και κοπιαστική προετοιμασία από το αλφάβητο μέχρι το τελικό αποτέλεσμα:

• Το Μαλλί & η Ρόκα: Όλα ξεκικούσαν από τη συμφωνία με τον κτηνοτρόφο. Το πρόβειο μαλλί πλενόταν σχολαστικά, ξαινόταν με προσοχή και έμπαινε στη ρόκα για να γίνει ισόπαχη, λεπτή κλωστή.

• Τα Φυσικά Χρώματα: Οι κλωστές βαφόταν με χημικές, αλλά και με αγνές, φυτικές βαφές της φύσης. Για παράδειγμα, το γλυκό μπεζ χρώμα το πετύχαιναν βράζοντας το νερό μαζί με πράσινες φλούδες και φύλλα καρυδιάς!

• Το Στημόνι & ο Αργαλειός: Η μεγαλύτερη μαστοριά χρειαζόταν στο «στήσιμο» του στημονιού. Δεν ήταν μικρό πράγμα να τυλιχτούν ταυτόχρονα στο «αντί» τόσες εκατοντάδες κλωστές, μήκους πολλών μέτρων!

Όταν η νοικοκυρά έβρισκε λίγο χρόνο από τις βαριές δουλειές του νοικοκυριού, έκανε «βουτιά» στον αργαλειό. Έφτιαχνε τους περίφημους «διαδρόμους» —υφαντά με περίπλοκα, πολύχρωμα σχέδια— που είτε στρώνονταν αυτούσιοι είτε ενώνονταν μεταξύ τους δημιουργώντας επιβλητικά χαλιά. Πολλά από αυτά κοσμούν ακόμη τα σαλόνια της Στεμνίτσας ή φυλάσσονται ως ανεκτίμητα οικογενειακά κειμήλια και έργα τέχνης!

📏 Το «Χεροπήχι» & τα Παραδοσιακά Ταπητουργεία

Όταν το υφαντό τελείωνε, ερχόταν η ώρα της παράδοσης και της πληρωμής. Και επειδή τότε δεν υπήρχαν οι σημερινές μεζούρες, χρησιμοποιούσαν την παλιά, παραδοσιακή μονάδα μέτρησης: το «χεροπήχι»!

📐 Τι ήταν το χεροπήχι;

Ήταν η ακριβής απόσταση από τον αγκώνα της υφάντρας μέχρι την άκρη του μεσαίου της δακτύλου. Με βάση αυτή τη μέτρηση υπολογιζόταν το μήκος του υφαντού και η αμοιβή του κόπου της.

Η τέχνη της υφαντικής γνώρισε τέτοια άνθιση στη Στεμνίτσα, που οδήγησε στη δημιουργία των πρώτων τοπικών ταπητουργείων. Πρώτα στο μαγαζί της οικίας Γαρταγάνη στην κεντρική πλατεία, αργότερα διαδοχικά στις δύο οικίες Σταμίρη και τέλος στο ισόγειο της οικίας του Θ. Αντωνακόπουλου — τοποθεσίες που κράτησαν ζωντανή την παράδοση για πολλές δεκαετίες!