Οι Κανταρτζήδες της Στεμνίτσας: Οι Μάστορες των Ζυγιών και της Παράδοσης

Στη ξακουστή Στεμνίτσα της Αρκαδίας, την πατρίδα των μεγάλων χαλκουργών και μεταλλουργών, ξεχώρισε μια πολύ ιδιαίτερη συντεχνία μαστόρων: οι Κανταρτζήδες.

Γέννημα-θρέμμα της μεγάλης «τάξης των Μπρουτζάδων», οι τεχνίτες αυτοί είχαν ως κύρια δουλειά τους την κατασκευή και την επισκευή των κανταριών—των παραδοσιακών ζυγιών που κάποτε δεν έλειπαν από κανένα νοικοκυριό, μαγαζί ή παζάρι.

Αν και η δουλειά τους απαιτούσε τις δεξιότητες τριών διαφορετικών τεχνών μαζί (του Μπρουτζά, του Σιδερά και του Χαλκωματή), οι Κανταρτζήδες αγαπήθηκαν τόσο πολύ που έγιναν η πιο πολυάριθμη ομάδα τεχνιτών στην περιοχή!

Από τις «Τουλούμπες» στους «Βεζινέδες»: Η Εξέλιξη της Ζυγαριάς

Η τέχνη του κανταριού είχε τα δικά της μυστικά και ονόματα:

• Οι Τουλούμπες: Έτσι έλεγαν τα πρώτα καντάρια. Ήταν φτιαγμένα από σφυρήλατο σίδερο με ορισμένα χάλκινα μέρη. Επειδή όμως το σίδερο σκούριαζε εύκολα, οι μάστορες άρχισαν σύντομα να χύνουν όλα τα μέρη σε ανθεκτικό μπρούντζο, κρατώντας σιδερένια μόνο τη βέργα.

• Βεζινέδες ή Παλάντζες: Ήταν τα καντάρια που ζύγιζαν έως και 40 οκάδες. Είχαν πάνω τους ένα κρεμαστό τάσι (πιάτο), όπου τοποθετούσαν τα εμπορεύματα.

• Στατέρια & Βενετικά: Άλλα δημοφιλή είδη κανταριών της εποχής, με τα «Βενετικά» να χρησιμοποιούν διαφορετικές μονάδες μέτρησης βάρους, ανάλογα με τις ανάγκες του εμπορίου.

Ιστορίες με Ρακί: Οι «Καρτερούλες» και η Ονομασία τους

Εκτός από ζυγαριές, οι Κανταρτζήδες έφτιαχναν και τα περίφημα μεταλλικά παγούρια, γνωστά ως «καρτερούλες» (μάλιστα, ένα τέτοιο αγγείο θα δείτε ζωγραφισμένο μέχρι και στην αγιογραφία του Μυστικού Δείπνου, στον Προφήτη Ηλία και την Παναγία Μπαφέρω της Στεμνίτσας!).

Πώς βγήκε το όνομα «καρτερούλα»;

Τα δοχεία αυτά τα γέμιζαν με ρακί ή τσίπουρο. Επειδή όμως είχαν πολύ στενό στόμιο, όποιος έπινε έπαιρνε την ώρα του... με αποτέλεσμα ο επόμενος της παρέας να περιμένει ώρα και να καρτεράει τη σειρά του!